Cải củ món ăn vị thuốc

 
Củ cải trắng
      Cải củ là loại rau ăn rất quen thuộc của nhân dân ta. Về giá trị dinh dưỡng, củ cải cũng là một loại rau tươi có nhiều chất bổ. Trong 100g củ cải có 1,4g protid, 3,7g glucid, 1,5g xenluloza, 40mg canxi, 41mg photpho, 1,1mg sắt, 0,06mg vitamin B1, 0,06mg vitamin B2, 0,5mg vitamin PP, 30mg vitamin C...

Từ củ cải nhân dân ta chế biến nhiều món ăn ngon; củ cải luộc ăn như rau, xào nấu với thịt, kho với cá, nấu canh khoai với củ cải, gà hoặc vịt với củ cải, hoặc thái mỏng ngâm giấm ăn như su hào, đu đủ xanh, v.v... Miếng củ cải trong nồi cá kho nhiều khi đậm đà ăn ngon hơn cả cá, c̣n món củ cải ngâm giấm ăn ngon, mát và bổ được nhiều người thích.

Cách chế biến rất đơn giản, chỉ cần gọt sạch vỏ củ cải, thái mỏng theo chiều ngang hoặc thái chỉ, rửa sạch, ngâm nước muối loăng trong 10-15 phút cho đỡ hăng, vớt ra rửa lại bằng nước đun sôi để nguội rồi vắt kỹ. Cho giấm, ớt, đường, tỏi như ngâm giấm su hào sẽ có món củ cải ngâm giấm hợp khẩu vị. Ngoài giá trị dinh dưỡng, củ cải và hạt củ cải đều là những vị thuốc được Đông y dùng từ lâu đời với tên gọi là la bặc căn và la bặc tử.

Trong sách "Lĩnh Nam bản thảo" của Hải Thượng Lăn Ông có ghi củ cải tên thuốc là "la bặc căn" vị ngọt cay, hơi đắng, không độc, có tác dụng long đờm, tiêu thũng, tán phong tà, phá ứ, thông tê, trừ lỵ. C̣n hạt củ cải tên thuốc là "la bặc tử" vị cay ngọt, tính b́nh, có tác dụng trừ đờm, chữa ho, chữa lỵ, ung sang, đại tiểu tiện không thông... Những nghiên cứu gần đây của một số nhà khoa học nước ngoài c̣n phát hiện thấy hạt cải củ có tác dụng hạ huyết áp, và nước ép củ cải tươi cũng có tác dụng giảm huyết áp nhẹ, do đó người bị tăng huyết áp, xơ cứng động mạch uống nước ép củ cải pha với mật ong là món ăn bổ trợ rất tốt cho việc chữa bệnh.

Để làm thuốc, mùa xuân người ta thu hái củ cải về, rửa sạch, dùng tươi. Đến mùa hè quả chín sẽ hái quả về, phơi khô, sàng sảy lấy hạt. Hạt củ cải (la bặc tử) h́nh trứng dẹt, dài 2,5-4mm, rộng 2-3mm; những hạt mẫm chắc, màu nâu đỏ là tốt. Về thành phần hóa học chủ yếu của hạt củ cải là chất dầu, trong đó có hợp chất sunfua. Hoạt chất khác chưa rơ.

Trong nhân dân, củ cải thường được dùng để chữa ho khản tiếng và giúp nhuận tràng. Hạt củ cải được dùng chủ yếu để chữa ho có nhiều đờm.

Dưới đây là một số bài thuốc đơn giản dùng củ cải và hạt cải củ chữa bệnh:

Chữa viêm khí quản, ho, nhiều đờm, khó thở: Lấy củ cải rửa sạch, thái vụn, hoặc thái thành từng sợi mỏng, trộn với mạch nha ăn có tác dụng hạ khí, tiêu đờm, dễ thở.

Trường hợp mất tiếng, khó nói, vắt lấy nước củ cải sống trộn với nước gừng sống, số lượng hai thứ bằng nhau, ngậm trong cổ họng sẽ có hiệu quả tốt.

Chữa ho lâu năm bằng hạt cải củ: Lấy 10g hạt cải củ (sao), 10g tử tô (sao), 3g bạch giới tử (sao). Đem tất cả tán nhỏ, cho vào một cái túi nhỏ, thêm 500ml nước, sắc c̣n 300ml, chia làm 3 lần uống trong ngày.

BS. Hoàng Lan

(Ngày: 17-10-2002 - Theo Báo SK&ĐS)