Dạ cẩm với bệnh vim lot lưỡi miệng
Tc giả : BS. TRANG XUN CHI

M TẢ
Dạ cẩm cn gọi l cy lot mồm, ngn lợn, đứt lưỡi, chạ khẩu cắm.
Tn khoa học: Oldenlandia, Capitellata Kuntze.
Cy bụi leo bằng thn quấn. Cnh lc non hnh bốn cạnh, về sau hnh trụ, phnh to ở những đốt. L mọc đối xứng, hnh bầu dục, mặt trn nhẵn bng, mặt dưới rất nhạt, l km hnh sợi. Cụm hoa l một xim phn đi mọc ở kề l hoặc đầu cnh, gồm những đầu trn mang hoa mu trắng hoặc trắng vng, răng họp hnh ống. Quả nang, chứa nhiều hạt rất nhỏ. Ton cy c lng mịn. Ma hoa quả vo thng 5-7. Cy dạ cẩm di 1-2m.
Dạ cẩm c hai loại: Loại thn tm v thn trắng, c lng v khng c lng. Loại thn tm c lng được dng phổ biến hơn, cy mọc hoang ở vng rừng ni, nương rẫy, ven đường, chn ni đ vi. Cy dạ cẩm c nhiều ở tỉnh Ty Bắc, miền Trung hoặc ở vng đồi ni.
CNG DỤNG V CCH DNG
Dạ cẩm dng ton cy, trong dạ cẩm c chứa nhiều chất tanin, ancaloi anthiraglucozit, saponin.
Dạ cẩm thường dng phần từ mặt đất ln ngọn, l non, thu hi quanh năm, đem về tưới rồi chặt nhỏ phơi kh hoặc sấy dn, c mi thơm như ch uống nước.
Kinh nghiệm dn gian dng dạ cẩm lm thuốc chữa lot lưỡi, lot miệng. Mỗi lần uống cho 1-2 tha canh bột dạ cẩm hm nước si, uống 1-2 lần, hoặc cho vo ấm sắc hm từ 12-20g uống thường xuyn trong ngy.
Từ những năm 60, cc tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng từ kinh nghiệm dn gian, ngnh Dược Nh nước đ nấu cao dạ cẩm với mật ong đng thnh chai 300ml bn rộng ri trn thị trường pha Bắc. Bệnh nhn đau dạ dy sử dụng c tc dụng rất tốt. Thời ấy dạ cẩm được coi l như một dược phẩm qu đối với bệnh đau dạ dy t trng.
Vừa qua tại Quy Nhơn, bệnh nhn V Hồng K., 60 tuổi, thường xuyn lở lot miệng. iều trị bằng nhiều thuốc tn dược ngoại dạng uống hoặc bi... vẫn khng khỏi hẳn, ngừng thuốc lại ti pht. Sau đ bệnh nhn K. đ kin tr sắc nước cy dạ cẩm dng như uống nước tr, sau 2-3 thng thấy giảm lở lot, ăn uống trở lại bnh thường.
Dạ cẩm c tc dụng giảm đau, giảm sự tăng tiết của acid dạ dy (Acide Chlohydric - HCl). Nhờ cơ chế ny, cao dạ cẩm c tc dụng rất tốt trong điều trị đau dạ dy t trng thể đa toan, lm bớt ợ chua, nng rt vng thượng vị. Bệnh nhn c cảm gic dễ chịu, khoan khoi, nhẹ bụng sau khi uống nước sắc dạ cẩm hoặc cao dạ cẩm.
C thể phối hợp bột thơm dạ cẩm với mật ong hoặc với một t bột cam thảo để uống. Ngy dng bột dạ cẩm 20-40g. Theo chng ti, nhiều bệnh nhn vim, lở lot lưỡi, miệng thường xuyn hoặc từng đợt (thường dễ nhầm với ec-pc nim mạc khi chưa c chẩn đon chuyn khoa), thay v nghe theo quảng co về những loại thuốc "m ăn liền" rồi mua dng, dẫn đến nhiều phản ứng phụ c hại; Bước đầu, c thể nn dng dạ cẩm v rất c lợi, khng gy tc dụng xấu. ối với trẻ em dng dạ cẩm cũng rất tốt.
Dạ cẩm cn c hiệu quả trong điều trị vết thương. Cch dng: gi nhỏ l tươi dạ cẩm với t muối đắp ln vết thương, gip chng ln da non, giải độc, thanh nhiệt, lm dịu đau, tiu vim, lợi tiểu.