Tăng đường huyết v hạ đường huyết
 GS. PHẠM GIA CƯỜNG

 TĂNG ƯỜNG HUYẾT
1. Tăng đường huyết l g? Tăng đường huyết (TH) l c qu nhiều glucose trong mu, phản nh sự dư thừa glucose tại cc m của cơ thể. Nếu TH nặng v ko di sẽ gy tổn thương cc mạch mu v m cơ thể.
2. ường huyết bao nhiu th gọi l tăng đường huyết? Theo Tổ chức Y tế Thế giới, nếu đường huyết lc đi ? 1,26g/l (7mmol/l) l c TH. Nếu đường huyết thử vo bất cứ lc no trong ngy ? 2g/l (11 mmol/l) l TH sau bữa ăn.
3. Tại sao bệnh nhn lại tiểu nhiều khi bị tăng đường huyết? Khi thận đo thải đường, đồng thời cũng đo thải lun cả nước. Bởi vậy cng mất đường bao nhiu th cng mất nước bấy nhiu (tiểu nhiều).
4. Người đi tho đường (T) c biết l mnh đang bị tăng đường huyết khng? Người T phụ thuộc insulin (typ 1) c biết (v thấy kht nước, tiểu nhiều, mệt mỏi, buồn ngủ...); Nhưng người T khng phụ thuộc insulin (typ 2) th khng biết trong một thời gian di.
5. Tăng đường huyết c dẫn đến hn m khng? TH c thể gy 2 loại hn m:
- Hn m "tăng thẩm thấu" (p lực thẩm thấu trong mạch mu tăng rất cao v c qu nhiều đường): do đường huyết tăng qu cao v tăng đơn độc.
- Hn m toan - ceton: do TH km theo cc thể cetonic gy toan ha mi trường cơ thể.
6. Sau bao nhiu lu th cc biến chứng của TH mới bắt đầu xuất hiện? Sau khoảng 10 năm.
7. Pht hiện TH bằng cch no? Chỉ c định lượng đường trong mu mới c thể pht hiện được TH. C thể lm xt nghiệm ny tại phng xt nghiệm (thử đường huyết bằng mu tĩnh mạch) hoặc bệnh nhn c thể tự thử mu tại nh bằng my thử mu c nhn (thử đường huyết bằng một giọt mu lấy ở đầu ngn tay).
8. Khi bị TH m bệnh nhn khng uống nước sẽ gy hậu quả g? Bệnh nhn sẽ bị mất nước v họ thải trừ cả glucose v nước. Mất nước c thể dẫn đến hn m.
9. Nếu đường huyết vẫn cứ tăng mặc d đ dng tăng liều insulin th điều ny c nghĩa g? iều ny chứng tỏ đ c một vấn đề khc (ngoi T) xuất hiện (nhiễm khuẩn, vấn đề tiết niệu...), phải hỏi kiến thầy thuốc.
10. Tăng đường huyết c phải do ăn qu nhiều glucid (đường) khng? TH chỉ lin quan rất t đến việc ăn, uống, vấn đề chủ yếu l ở chỗ cơ thể sản xuất ra qu t insulin nn đ lm TH.
11. C cần phải điều trị ngay tăng đường huyết khng? Nếu TH qu cao, cần phải điều trị ngay bằng insulin nhanh. Nếu TH vừa phải ở người T typ 1, chỉ cần điều chỉnh cc liều insulin cho thch hợp. Ở người T typ 2, dng cc sulfamid hạ đường huyết để cn bằng đường huyết.
12. Người khng bị T c khi no bị TH khng? C. Nhiều trường hợp đường huyết tăng trn mức bnh thường nhưng chưa đủ cao để kết luận l T: đấy l giai đoạn trung gian giữa tnh trạng bnh thường v bệnh l (T), gọi l TH khi đi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, nếu đường huyết khi đi ở giữa 1,01 v 1,25g/l (5,6 v 6,93 mmol/l) th gọi l TH khi đi v nn lm thm nghiệm php gy tăng đường huyết bằng đường uống.
HẠ ƯỜNG HUYẾT
1. Những biểu hiện của hạ đường huyết l g? ấy l cơn đi cồn co, sợ thức ăn, buồn nn, nn, ngp, buồn ngủ, run, tim đập nhanh, ra mồ hi lạnh, đau vng tim, ti tm, cảm gic như say rượu, kch động hay trầm cảm v cớ, mất định hướng, hn m. Tuy nhin đy khng phải l những biểu hiện ring của hạ đường huyết (HH) m cn của nhiều bệnh khc nữa.
2. Hậu quả của HH l g?
- HH vừa phải sẽ lm bệnh nhn mệt mỏi cả về thể xc lẫn tm l, ko di từ vi pht đến 20-30 pht, ty theo từng người.
- a số cc trường hợp HH c thể tự hồi phục được sau vi giờ d khng được điều trị g.
- HH c thể gy tai biến tim mạch ở một số người cao tuổi.
- t khi HH gy tử vong m nguyn nhn tử vong thường l bệnh nhn đ tim qu liều insulin hoặc uống qu liều sulfamid hạ đường huyết.
3. Người khng bị T c khi no bị hạ đường huyết khng? C. Phần lớn những trường hợp HH chức năng đều c lin quan đến việc ăn qu nhiều đường, lm cơ thể phải sản xuất ra nhiều insulin gy nn HH phản ứng. Tnh trạng ny xuất hiện sau khi ăn khoảng 2 giờ.
Nhịn đi lu cũng gy HH.
4. Tim glucagon (thuốc lm tăng đường huyết) c nguy hiểm cho bệnh nhn khng? Glucagon khng bao giờ gy tai biến cho bệnh nhn, ngay cả khi họ đ c mức đường mu gần bnh thường.
5. Hn m hạ đường huyết ở người T sẽ hồi phục sau bao lu? Nếu được điều trị đng cch, bệnh nhn sẽ ra khỏi hn m sau khoảng 10 pht. ường mu sẽ trở về bnh thường sau 30 pht hoặc 1 giờ sau điều trị.
6. Sau khi tim glucagon, bệnh nhn HH c phải ăn uống g thm khng? Khi tim Glucagon, đường huyết sẽ tăng v dự trữ glucose ở gan đ được giải phng để đi vo mu. Nhưng lượng glucose cũng khng c nhiều nn chỉ đủ lm cho bệnh nhn hồi tỉnh được trong vi pht, bởi vậy để duy tr kết quả lu di, vẫn cần phải cho bệnh nhn ăn thm đường.
7. Nếu khng xử tr HH sẽ gy hậu quả g? Nếu HH vừa phải, cơ thể sẽ nhanh chng sản xuất ra glucose. Nếu HH nặng th thời gian để đường huyết trở về bnh thường sẽ lu hơn, tuy vậy bệnh nhn vẫn c thể hồi phục m khng c di chứng g. Nếu bệnh nhn bị hn m do HH, cần phải tim glucagon để cho họ tỉnh lại.

Nguồn : Bo SKDS